BEİJİNG, 1 Temmuz (Xinhua) -- Çin Doğal Kaynaklar Bakanlığı'na bağlı Çin Deniz İşleri Enstitüsü'nün Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'nin ele alındığı raporunda sözleşmenin nesnel, bütüncül ve diyalektik bir bakış açısıyla değerlendirilmesi ve uygulamasında ise zorluklarla karşılaşıldığının göz önünde bulundurulması gerektiği belirtiliyor. Salı günü yayımlanan raporda, iklim değişikliği ve yapay zeka gibi yeni ortaya çıkan sorunların sözleşmeyi hazırlayanlar tarafından öngörülmediği kaydedilerek, bu nedenle sözleşmenin yorumlanması ve uygulanması konusunda sık sık itirazların dile getirildiğine dikkat çekiliyor. Çin'in sözleşmeye katılımının 30. yıldönümünde hazırlanan rapor, sözleşmenin tarihsel başarıları, hukuki niteliği, rolü ve işlevleri hakkında kapsamlı bir değerlendirme sunuyor. Sözleşmenin hükümlerinin anlamının çarpıtılması, anlaşmazlık çözümüne yönelik prosedürlerinin kötüye kullanılması ve yargı ve tahkim yetki çerçevesinin keyfi olarak genişletilmesi gibi suistimal amaçlı uygulamaların arttığına dikkat çekilen raporda, bu tür adımların sözleşmenin ciddiyeti, bütünlüğü ve otoritesini giderek zayıflattığı dile getiriliyor. Sözleşmenin deniz hukuku konularının tamamını kapsamadığı ve deniz hukukunun tek kaynağı olmadığı ifade edilen raporda, sözleşme kapsamında düzenlenmeyen konuların uluslararası hukukun genel kurallarına tabi olması gerektiği vurgulanıyor. Uluslararası Denizcilik Örgütü gibi diğer uluslararası kuruluşların ve uluslararası teamül hukukunun, kendi yetki alanları dahilindeki denizcilik meselelerini düzenlemeye devam etmesi gerektiği belirtiliyor. Raporda sözleşmenin uygulanmasında karşılaşılan zorlukların üstesinden gelmek ve küresel okyanus yönetişimini iyileştirmek üzere Çin'in ortaya koyduğu dört küresel inisiyatifin ilerletilmesine yönelik ortak çaba gösterilmesi tavsiye ediliyor. 2. Dünya Savaşı sonrasında denizler ve okyanuslara yönelik uluslararası hukuk düzeninin gelişiminde önemli bir başarı diye nitelendirilen sözleşmenin, çok taraflılığın korunması ve denizciliğin sürdürülebilir gelişiminin ilerletilmesi gibi alanlardaki kritik rolü vurgulanıyor. Raporda 10'dan fazla ülkeden uluslararası hukuk alanında tanınmış akademisyenlerin yorumları da yer alıyor.■
