BAKÜ, 16 Ekim (Xinhua) -- Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de düzenlenen Asya'da İşbirliği ve Güven Artırıcı Önlemler Konferansı'nın (CICA) 7. Zirvesi'nde, konferansa üye ülkeler arasındaki işbirliğinin ilerletilmesine yönelik dört öneri sundu.
Wang, perşembe günü yaptığı konuşmada, ilk olarak barış ve istikrarın ortaklaşa korunması önerisinde bulundu. Wang, Asya'nın Soğuk Savaş zihniyetine ihtiyacı olmadığını ve bloklar arası cepheleşmeyi desteklemediğini söyledi. Asya'nın sorunlarının nihai olarak Asya halkları tarafından dayanışma ve işbirliği yoluyla çözülmesi gerektiğini belirten Wang, Asya'nın güvenliğini sağlamada ortak, kapsamlı, işbirliğine dayalı ve sürdürülebilir güvenlik vizyonuna bağlı kalınmasının önemine işaret etti.
Ortadoğu'daki durumun giderek daha karmaşık bir hal aldığını kaydeden Wang, bunun dünyayı derinden etkilediğini vurguladı. Wang, ABD ve İran'ı anlaşmazlıklarını çözmek için siyaset ve diplomasi yoluna geri dönmeye teşvik ettiklerini ve Yemen meselesinde ise ilgili taraflara itidalle hareket etme çağrısında bulunduklarını ifade etti.
Bölge ülkelerinin egemenlik ve güvenliğine saygı gösterilmesi, uluslararası sanayi ve tedarik zincirlerinin istikrarının korunması ve Hürmüz Boğazı ile Kızıldeniz gibi önemli deniz taşımacılığı güzergahlarının açık tutulması gerektiğini belirten Wang, Filistin sorununun da en kısa sürede iki devletli çözüm yoluna yeniden döndürülmesi gerektiğini vurguladı.
Afganistan'ın Asya'nın güvenliğinin ayrılmaz bir parçası olduğuna işaret eden Wang, Çin'in Afganistan meselesinde bölgesel koordinasyonun güçlendirilmesini ve Afgan halkına insani yardım ile kalkınma desteği sağlanmasını umduğunu söyledi. Wang, Afganistan'ın bir an önce kalıcı barış ve istikrara kavuşabilmesi için Afganistan hükümetinin ülke topraklarında faaliyet gösteren şiddet yanlısı terörist güçleri ortadan kaldırmaya yönelik somut önlemler alması gerektiğini belirtti.
İkinci olarak Wang, refah ve yeniden canlanmanın ortaklaşa teşvik edilmesi gerektiğini belirtti ve kalkınmanın, tüm sorunların çözümündeki kilit rolüne işaret etti. Yüksek kaliteli Kuşak ve Yol işbirliğiyle ülkelerin kalkınma girişimleri arasındaki uyumun artırılması, açık bir işbirliği ortamının korunması, ticaret ve yatırımların serbestleştirilmesi ve kolaylaştırılması, uluslararası ulaşım koridorlarının istikrarlı ve verimli işleyişinin sağlanması ve kritik hammaddeler, enerji kaynakları ile gıdada tedarik güvenliğinin güçlendirilmesi gerektiğini belirten Wang, böylelikle Asya ülkelerinin modernleşme yolunda kaydettikleri ilerlemeyi hızlandırmak üzere birlikte çalışabileceklerini ifade etti.
Üçüncü önerisi kapsamında ise Wang, medeniyetler arasında etkileşim ve karşılıklı öğrenmenin ortaklaşa teşvik edilmesinin önemine dikkat çekti. Medeniyetlerin çeşitliliği açısından en zengin kıtanın Asya olduğunu hatırlatan Wang, barış, işbirliği, açıklık ve kapsayıcılık gibi Asya değerlerinin kararlılıkla desteklenmesi, ülkelerin kalkınma yolları ve yönetişim modellerine ilişkin bağımsız tercihlerine saygı gösterilmesi, kültür, turizm ve sağlık alanlarının yanı sıra kadın ve gençlik grupları, medya kuruluşları ve düşünce kuruluşları arasındaki etkileşim ve işbirliğinin derinleştirilmesi gerektiğini belirtti. Wang, halklar arasındaki etkileşimin artırılması ve bağların güçlendirilmesiyle farklı medeniyetlerin birbirlerinden öğrenerek birlikte gelişebileceğini ifade etti.
Dördüncü ve son olarak küresel yönetişimin birlikte iyileştirilmesini öneren Wang, Birleşmiş Milletler'in otoritesinin ve rolünün yeniden güçlendirilmesi, BM Şartı'yla belirlenen uluslararası ilişkileri düzenleyen temel normların korunması, dijital yönetişim, afetlerin önlenmesi ve etkilerinin azaltılması ile halk sağlığı alanlarındaki kapasitelerin geliştirilmesi ve Asya'da daha etkin, kapsayıcı ve dayanıklı bir yönetişim sisteminin birlikte inşa edilmesi gerektiğini söyledi.■
